Supplemental Books
Supplement Readwise with popular highlights from any paper book or audiobook you’ve read (even if you didn’t make highlights).
Mindset - Tam Ly Hoc Thanh Cong - Carol S. Dweck
ôi từng chứng kiến rất nhiều người có chung mục tiêu phải chứng tỏ bản thân này – trong lớp học, trong công việc, và trong cả các mối quan hệ. Mọi tình huống, với họ, đều là dịp để họ chứng minh trí tuệ, tính cách hay phẩm chất của họ. Mọi tình huống đều được đánh giá:
ôi từng chứng kiến rất nhiều người có chung mục tiêu phải chứng tỏ bản thân này – trong lớp học, trong công việc, và trong cả các mối quan hệ. Mọi tình huống, với họ, đều là dịp để họ chứng minh trí tuệ, tính cách hay phẩm chất của họ. Mọi tình huống đều được đánh giá: Liệu mình sẽ thành công hay thất bại? Mình sẽ trông ngớ ngẩn hay thông minh nếu làm điều đó? Mình sẽ được chấp nhận hay bị từ chối tình cảm? Mình sẽ là người chiến thắng hay kẻ thua cuộc?
ó một lối tư duy mà trong đó, bạn biết rằng những đặc điểm bạn có không phải là những đặc điểm mà bạn sẽ phải sống cùng trong suốt phần đời của bạn, bạn không phải cố lừa phỉnh bản thân và những người khác rằng mình có xe BMW trong khi lo nơm nớp sợ hết giờ thuê. Với lối tư duy này, những thứ bạn có chỉ là điểm khởi đầu của sự phát triển. Lối Tư Duy Phát Triển này được dựa trên niềm tin rằng những phẩm chất cơ bản của bạn là những thứ bạn có thể bồi đắp qua sự cố gắng, các phương pháp hợp
y những người có lối tư duy này có tin rằng bất cứ ai cũng có thể trở thành người họ muốn, rằng cứ hễ có đủ động lực và nền giáo dục tốt, ai cũng có thể trở thành Eistein hay Beethoven không? Không, nhưng họ tin rằng tiềm năng thực sự của một người là không giới hạn; không thể đưa ra một giới hạn nhất định cho những gì bạn có thể đạt được sau nhiều năm rèn luyện, học tập với niềm đam mê cháy bỏng.
Vậy những người có lối tư duy này có tin rằng bất cứ ai cũng có thể trở thành người họ muốn, rằng cứ hễ có đủ động lực và nền giáo dục tốt, ai cũng có thể trở thành Eistein hay Beethoven không? Không, nhưng họ tin rằng tiềm năng thực sự của một người là không giới hạn; không thể đưa ra một giới hạn nhất định cho những gì bạn có thể đạt được sau nhiều năm rèn luyện, học tập với niềm đam mê cháy bỏng.
ể tìm hiểu xem ai là người hay đánh giá sai nhất giữa hai lối tư duy này. Kết quả cho thấy, phần lớn những người có Tư Duy Cố Định đều đánh giá sai, trong khi đó những người có Tư Duy Phát Triển lại tương đối chính xác.
ó thể bạn sẽ lại hỏi, Làm thế nào để một niềm tin nhỏ như vậy có thể dẫn tới những điều tốt đẹp như là: yêu thử thách, tin vào sự cố gắng, không bỏ cuộc trước khó khăn?
Nghĩ tới một người mà bạn biết có Tư Duy Cố Định. Nghĩ về những lần mà họ cố chứng tỏ bản thân mình và cách họ cực kỳ nhạy cảm mỗi khi họ phạm sai lầm. Đã bao giờ bạn tự hỏi tạ
Nghĩ về một người bạn biết có Tư Duy Phát Triển – một người hiểu rằng những phẩm tính quan trọng có thể trau dồi được. Nghĩ về cách họ không ngại đối mặt với chướng ngại. Nghĩ về cách họ không ngừng vượt qua giới hạn của bản thân. Bạn có nghĩ được cách nào có thể thay đổi bạn hay giúp bạn vượt qua giới hạn bản thân không?
i thay đổi nó là vì công việc của tôi. Một hôm Mary Bandura, sinh viên đang học PhD (Tiến sĩ) của tôi và tôi đang cố gắng tìm hiểu xem tại sao một số sinh viên bị ám ảnh với việc phải chứng tỏ khả năng của mình, trong khi những sinh viên khác lại có thể bỏ qua việc đó và tập trung vào việc học hỏi. Đột nhiên, chúng tôi nhận ra rằng có hai loại khả năng: khả năng cố định cần được công nhận, và khả năng có thể thay đổi cần được phát triển nhờ học tập.
Khi bạn hình thành lối tư duy, bạn sẽ nhìn thế giới với một lăng kính mới. Ở thế giới có những đặc tính cố định, thành công là chứng tỏ được mình thông minh hay tài năng, là được mọi người công nhận. Ở một thế giới khác - thế giới của những phẩm chất có thể thay đổi được – thành công là vượt qua được giới hạn cũ và học được điều gì đó mới mẻ, là phát triển bản thân.
Ở một thế giới, thất bại là khi gặp phải khó khăn, là có điểm kém, là thua một cuộc đua, là bị sa thải, bị từ chối, là bạn không thông minh, không tài năng. Ở một thế giới khác, thất bại là
ạn dậm chân tại chỗ, là không cố gắng vì những gì bạn trân trọng, là không khai thác hết tiềm năng của mình.
Ở một thế giới, cố gắng là điều xấu. Nó có nghĩa là bạn không thông minh, không có tài. Nếu bạn thực sự có tài, bạn đã không cần phải cố gắng. Ở thế giới khác, nỗ lực là thứ làm bạn trở nên thông minh hay tài năng.
THÀNH CÔNG LÀ KHI HỌC ĐƯỢC GÌ ĐÓ – HAY CHỨNG TỎ LÀ BẠN THÔNG MINH?
Tôi chia thế giới thành những người không ngừng học hỏi và những người dậm chân tại chỗ.”
i khi tôi nói những thứ kiểu như “Tại sao chúng ta không thử ra ngoài nhiều hơn nhỉ?” hay “Em sẽ cảm thấy thích hơn nếu trước khi đưa ra các quyết định, anh bàn luận với em trước”, chồng tôi trở nên khá khó chịu. Mỗi lần như vậy, thay vì cùng thảo luận về vấn đề tôi đưa ra, tôi lại phải tốn cả giờ đồng hồ để làm lành với chồng. Thế chưa đủ, chồng tôi còn gọi ngay cho mẹ mình để kể chuyện, mà mẹ anh ta lại là người luôn xem con mình là hoàng tử, nâng như nâng trứng. Chúng tôi vẫn còn trẻ và non nớt trong chuyện hôn nhân. Tôi chỉ đơn giản là muốn kết nối với chồng mà thôi.
Rõ ràng, những người có Tư Duy Phát Triển sẽ thấy thích thú khi họ làm điều gì đó ngoài vùng an toàn của họ. Vậy những người có Tư Duy Cố Định sẽ thấy thích thú khi nào? Khi họ biết chắc chắn những điều họ sắp làm nằm trong khả năng của họ. Nếu những điều đó chỉ cần có hơi chút khó khăn – những điều làm họ cảm thấy họ thật kém cỏi hay không có tài năng – họ sẽ ngay lập tức thấy chán nản.
Nhưng những người có Tư Duy Phát Triển lại nói: “Khi việc đó thực sự khó, tôi đã thực sự cố gắng, và tôi có thể làm thứ mà trước đây tôi không thể làm.” “Khi
gốc: “Becoming is better than being”). Tư Duy Cố Định ngăn cản một người bước đi. Nó bắt người đó phải đứng yên, và ngay từ đầu phải đứng yên ở vị trí đỉnh cao.
Ở Cơ quan hàng không và vũ trụ Hoa Kỳ NASA, khi họ phải chọn lọc những hồ sơ ứng tuyển của các nhà phi hành gia, họ luôn từ chối những hồ sơ nào chỉ toàn thành công và thành công. Thay vào đó họ lựa chọn những người đã từng có những thất bại lớn và vực dậy được sau đó. Jack Welch, vị CEO đáng ngưỡng mộ ở General Electric, chọn những nhân viên điều hành dựa trên tiềm năng phát triển của họ. Và đừng quên Marina Semyonova, vị giáo viên ba lê nổi tiếng, chỉ chọn những học sinh biết lấy động lực từ những lời nhận xét.
Chuck Yeager, người hùng trong cuốn sách The Right Stuff, lại có quan điểm khác. “Không có ai bẩm sinh đã là
muỗi cắn thì có, cá thì không. Phải hơn chục người trong số chúng tôi chả có tí tiến triển nào. Đột nhiên, cá cắn câu của tôi, cũng đúng lúc cậu bé ngư dân đang đứng cạnh tôi, hướng dẫn tôi các bước cần phải làm. Tôi cuối cùng cũng bắt được một con cá hồi to béo. Phản ứng 1: Chồng tôi, David, vội vàng chạy lại, cười tự hào và nói: “Em giỏi thật đấy!” Phản ứng 2: Tối hôm đó, khi chúng tôi đang trên đường tới phòng ăn, có hai người đàn ông bước tới chỗ chồng tôi và nói: “David, đã thấy đỡ nhục chưa?”. David ngạc nhiên nhìn họ, không hiểu họ đang nói về cái gì. Hẳn nhiên là David không hiểu rồi. Anh ấy là người thấy việc tôi bắt được cá là một điều tuyệt vời, còn những người đàn ông kia lại nghĩ rằng việc đó sẽ làm David cảm thấy thua kém. Nói cách khác, họ đã gián tiếp để lộ ra rằng, đó chính là cảm xúc của họ khi nhìn thấy thành công của tôi.
John Wooden, vị huấn luyện viên bóng rổ huyền thoại, nói rằng bạn không phải là kẻ thất bại, cho tới khi bạn bắt đầu đổ lỗi. Ý của ông là, bạn vẫn có thể có cơ hội học hỏi từ những sai lầm của mình, cho tới khi bạn từ chối làm điều đó.
ừ góc nhìn của một người có Tư Duy Cố Định, cố gắng chỉ dành cho những ai còn nhiều thiếu sót. Thường thì khi ai đó biết mình có thiếu sót, họ sẽ không có gì để mất trong việc cố gắng cả. Nhưng với những người đặt định nghĩa cho thành công vào việc không có khuyết điểm – khi họ được xem là thiên tài, có tài năng bẩm sinh
Tư Duy Phát Triển cho phép mọi người thực sự yêu thích những gì họ đang làm – và vẫn giữ được niềm đam mê đó ngay cả khi đối mặt với khó khăn.
chạm tới như một “phản ứng phụ” của sự nhiệt huyết trong những gì họ là
Định có sự tự tin không kém gì những người có Tư Duy Phát Triển. Nhưng một khi có điều gây trở ngại, sự tự tin của những người với Tư Duy Cố Định trở nên mỏng manh hơn, thậm chí việc cố gắng cũng có thể làm họ tự ti hơn.
Đó là lý do vì sao những người có Tư Duy Cố Định mới phải nuôi dưỡng sự tự tin và bảo vệ nó. Và đó là lý do mà John McEnroe đã vịn cớ vào: để bảo vệ sự tự tin – cái tôi của mình.
HỘI CHỨNG NGẠI CỐ GẮNG Những học sinh có Tư Duy Cố Định xem việc chuyển tiếp từ cấp 2 sang cấp 3 như một sự đe dọa. Việc chuyển cấp đe dọa sẽ làm lộ ra những điểm yếu của họ và biến họ đang từ người chiến thắng thành kẻ thua cuộc. Với những người như vậy, tuổi dậy thì là một bài kiểm tra lớn: Mình thông minh hay ngu dốt? Mình xấu hay đẹp? Mình trông ngầu hay mọt sách? Mình thắng hay thua? Trong Tư Duy Cố Định, thua
ó thể dễ dàng thấy rằng rất nhiều những trẻ đang tuổi dậy thì dồn những tài nguyên của chúng không phải vào việc học, mà vào việc bảo vệ cái tôi của chúng.
ực ra, cô ấy tiết lộ rằng, những kỹ năng về hội họa không phải là khả năng vẽ, mà là khả năng nhì
Thực ra, cô ấy tiết lộ rằng, những kỹ năng về hội họa không phải là khả năng vẽ, mà là khả năng nhìn.
SỰ NGUY HIỂM CỦA NHỮNG LỜI KHEN VÀ VIỆC DÁN NHÃN TÍCH-CỰC
Thực tế, hơn 80% số cha mẹ nói rằng việc khen ngợi trẻ con là thực sự cần thiết để nuôi dưỡng sự tự tin và gieo mầm cho thành công. Suy nghĩ đó nghe có vẻ rất hợp lý.
trẻ bình thường trở thành những người nói dối, bằng một việc đơn giản là nói với chúng rằng chúng rất thông minh.
Hội những thiên tài trẻ tuổi và không ngừng được ca ngợi về trí thông minh của mình.
Đó chính là sự nguy hiểm của những mỹ từ. Có những sự thay thế khác cho những mỹ từ này, và tôi sẽ nói về chúng ở chương về Cha mẹ, giáo viên và huấn luyện viên.
Nghĩ về một người hùng (trong thực tế) của bạn.
ó tình huống nào khiến bạn cảm thấy bạn thật ngu dốt – khi mà bạn không cảm nhận được trí thông minh của mình?
Bạn có đang dán nhãn cho con bạn không? Đứa này sẽ trở thành nghệ sĩ, còn đứa này sẽ thành nhà khoa học.
Những người có năng khiếu thường không phân tích những nhược điểm của mình và sửa chữa chúng. Bản thân suy nghĩ rằng mình có nhược điểm đã đủ đáng sợ với họ rồi.
Chiến thắng của Ali trước Liston đã đi vào lịch sử môn Đấm bốc. Một người quản lý nổi tiếng trong bộ môn này nhắc về Ali như sau:
Michael Jordan cũng không phải là người có năng lực thiên bẩm. Anh có lẽ là vận động viên chăm chỉ nhất lịch sử thể thao.
ự thật lại không như vậy. Mặc dù giữ được tinh thần lạc quan và luyện tập hàng ngày chăm chỉ, anh ta vẫn bị mắc kẹt ở những
Huấn luyện viên John Wooden nói, “Tôi tin rằng năng lực có thể đưa bạn lên hàng đầu, nhưng nghị lực mới là thứ giữ bạn ở lại đó… Khi bạn ở đỉnh cao, bạn sẽ rất dễ có suy nghĩ rằng bạn có thể ngay lập tức có một màn thi đấu tốt mà không phải chuẩn bị
Huấn luyện viên John Wooden nói, “Tôi tin rằng năng lực có thể đưa bạn lên hàng đầu, nhưng nghị lực mới là thứ giữ bạn ở lại đó… Khi bạn ở đỉnh cao, bạn sẽ rất dễ có suy nghĩ rằng bạn có thể ngay lập tức có một màn thi đấu tốt mà không phải chuẩn bị gì.
hay một đội nào đó giành được hết chiến thắng này tới chiến thắng khác, hãy nhớ trong đầu rằng “Quan trọng hơn năng lực, họ có nghị lực”.
Hạnh phúc ở quá trình cũng nhiều như hạnh phúc khi đạt được kết quả vậy. Tôi không sợ thua – miễn là tôi thấy tôi đã tiến bộ hơn trước, hoặc tôi cảm thấy tôi đã làm hết sức có thể.
Họ có nghĩ gì về nỗ lực và phát triển cá nhân không? Không. “Một số người không muốn luyện tập, họ chỉ muốn thể hiện. Những người khác thì muốn tập luyện hàng trăm lần trước khi ra thi đấu. Tôi thuộc nhóm đầu tiên.”
trong Tư Duy Cố Định, nỗ lực không phải là thứ đáng tự hào. Và đó chính là đám mây che khuất đi tài năng vốn có của bạn.